Κάθετος Διάδρομος LNG: Δημοπρασία με βαριά σκιά αβεβαιότητας και μηδενικές προσδοκίες

Υπό το βάρος έντονης αβεβαιότητας προσέρχεται η αγορά στη σημερινή δημοπρασία για τη δέσμευση χωρητικότητας LNG μέσω του Κάθετου Διαδρόμου προς την Ουκρανία. Κυβερνητικές πηγές εκτιμούν ότι οι συνθήκες που θα μπορούσαν να ενεργοποιήσουν σοβαρό εμπορικό ενδιαφέρον δεν έχουν ακόμη αποκατασταθεί.

Το ενδεχόμενο επανάληψης του αποτελέσματος του Δεκεμβρίου –όταν δεν εμφανίστηκε ούτε ένας συμμετέχων– παραμένει ισχυρό. Την εικόνα αυτή επιβεβαίωσε και η διευθύνουσα σύμβουλος του ΔΕΣΦΑ, Μαρία Ρίτα Γκάλη, επαναφέροντας στο προσκήνιο τα βαθύτερα και διαρθρωτικά προβλήματα του φιλόδοξου εγχειρήματος.

Οι ΗΠΑ πιέζουν, η αγορά δεν πείθεται

Για τις ΗΠΑ, ο Κάθετος Διάδρομος αποτελεί βασικό εργαλείο για τη διοχέτευση αμερικανικού LNG  στην Ευρώπη, με την Ελλάδα σε ρόλο πύλης εισόδου. Το ενδιαφέρον αυτό έχει αποτυπωθεί τόσο στις συμφωνίες της Διάσκεψης PTECόσο και στις συχνές επαφές κυβερνητικών στελεχών της Ουάσιγκτον με την Αθήνα.

Η πρόσφατη παρουσία στην Ελλάδα του επιτετραμμένου του αμερικανικού Υπουργείου Ενέργειας Κρις Ράιτ εντάσσεται σε αυτή την προσπάθεια πολιτικής και διπλωματικής κινητοποίησης. Ωστόσο, η πραγματικότητα της αγοράς παραμένει πεισματικά διαφορετική από τις γεωπολιτικές φιλοδοξίες.

Το πρόβλημα είναι δομικό, όχι συγκυριακό

Όπως επισημαίνουν αρμόδιες πηγές, η αποτυχία της προηγούμενης δημοπρασίας δεν ήταν ένα απλό «ατύχημα», αλλά δημιούργησε βαθιά ανασφάλεια στην αγορά. Το ζήτημα δεν αφορά μια επιμέρους τεχνική ή ρυθμιστική λεπτομέρεια, αλλά το σύνολο του οικοδομήματος του Κάθετου Διαδρόμου.

Οι αρχικές εκτιμήσεις για γρήγορη εξομάλυνση έχουν πλέον διαψευστεί. Το πρόβλημα είναι βαθύτερο και απαιτεί πολιτικές και ρυθμιστικές παρεμβάσεις σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

Χωρίς Κομισιόν, το εγχείρημα μένει μισό

Σε αυτό το πλαίσιο εντάσσεται και η αμερικανική πρωτοβουλία για σύγκληση των υπουργών Ενέργειας των χωρών του Κάθετου Διαδρόμου. Κυβερνητικές πηγές αναγνωρίζουν τη σημασία της, ωστόσο προειδοποιούν ότι χωρίς την ενεργή συμμετοχή της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η προσπάθεια κινδυνεύει να μείνει μια άσκηση πολιτικού συντονισμού χωρίς αντίκρισμα για την αγορά. Η επιλογή είναι μονόδρομος, μόνο ένα κοινό τραπέζι Ευρώπης–ΗΠΑ, με συμμετοχή ρυθμιστικών και χρηματοδοτικών θεσμών, μπορεί να δώσει καθαρό και αξιόπιστο σήμα στους επενδυτές.

Παρέμβαση Εξάρχου: «Χωρίς επιδότηση, δεν βγαίνουν τα νούμερα»

Από το Νταβός, ο πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος του Ομίλου AKTOR  Αλέξανδρος Εξάρχου , έβαλε το θέμα στη σωστή του διάσταση: χωρίς ευρωπαϊκή χρηματοδοτική στήριξη, ο Κάθετος Διάδρομος δύσκολα θα γίνει βιώσιμος. Όπως τόνισε, μόνο μέσω επιδότησης μπορεί το αμερικανικό LNG να σταθεί μακροπρόθεσμα απέναντι στο ρωσικό φυσικό αέριο, δεδομένου του υψηλού κόστους νέων υποδομών – μεταξύ αυτών και ενός δεύτερου FSRU.

Εκπτώσεις-μπαλώματα και ρυθμιστικά αγκάθια

Κεντρικό πρόβλημα παραμένει ο τρόπος με τον οποίο επιχειρήθηκε να ενισχυθεί η ανταγωνιστικότητα του έργου. Οι μειώσεις στα τιμολόγια διαμετακόμισης παρουσιάστηκαν ως προσωρινές εκπτώσεις και όχι ως μόνιμο στοιχείο της τιμολογιακής δομής.

Αυτό λειτούργησε αποτρεπτικά για τους traders, αλλά και προβληματικά για το ρυθμιστικό πλαίσιο της ΕΕ. Η αγορά αποφεύγει να δεσμεύσει χωρητικότητα όταν δεν γνωρίζει αν οι όροι θα ισχύουν και στο άμεσο μέλλον.

Βραχυπρόθεσμα προϊόντα, υψηλό κόστος

Επιπλέον εμπόδιο αποτελεί το γεγονός ότι ο Κάθετος Διάδρομος βασίζεται κυρίως σε βραχυπρόθεσμα, μηνιαία προϊόντα (Route 1, 2 και 3), τα οποία –ιδίως τον χειμώνα– είναι ακριβά και λειτουργούν ως λύσεις έκτακτης ανάγκης.

Το ευρωπαϊκό σύστημα τιμολόγησης με πολλαπλασιαστές επιβαρύνει ακόμη περισσότερο τα βραχυχρόνια συμβόλαια, ειδικά σε χώρες όπως η Βουλγαρία και η Ρουμανία, όπου οι χειμερινοί συντελεστές είναι αυξημένοι για λόγους ασφάλειας εφοδιασμού.

Ανταγωνιστικές διαδρομές και ουκρανική πραγματικότητα

Η εμπορική πραγματικότητα είναι σκληρή: άλλες διαδρομές προς την Ουκρανία, κυρίως μέσω Πολωνίας, είναι φθηνότερες, εγγύτερες και πιο προβλέψιμες. Παράλληλα, η ίδια η Ουκρανία, με κατεστραμμένες υποδομές και πολλαπλές προτεραιότητες, δύσκολα μπορεί να αποτελέσει κινητήρια δύναμη για το LNG του Κάθετου Διαδρόμου.

Το bottleneck Βουλγαρίας–Ρουμανίας και το στοίχημα του χρόνου

Κρίσιμος παράγοντας παραμένει η περιορισμένη δυναμικότητα στα σύνορα Βουλγαρίας–Ρουμανίας. Σύμφωνα με τη Μαρία Ρίτα Γκάλη, τα έργα ενίσχυσης που υλοποιούνται –με δύο νέους βρόχους και αντιστροφή ροής– μπορούν να διπλασιάσουν τη δυναμικότητα από 5 σε 10 bcm και να ανοίξουν τον δρόμο για προϊόντα μεγαλύτερης διάρκειας.  Μέχρι τότε, όμως, η αγορά παραμένει επιφυλακτική.

Ελλάδα: Υποδομές έτοιμες, ζήτηση υπό όρους

Σε ό,τι αφορά την Ελλάδα, ο ΔΕΣΦΑ  έχει ολοκληρώσει τον σχεδιασμό του σε επίπεδο υποδομών. Η εξαγωγική δυναμικότητα φθάνει τα 8,5 bcm, ή περίπου 14 bcm αν συνυπολογιστεί και ο TAP.

Ωστόσο, χωρίς ρωσικό αέριο και με δεδομένες τις εγχώριες ανάγκες, η πλήρης αξιοποίηση αυτής της δυναμικότητας προϋποθέτει αυξημένες εισαγωγές LNG και πιθανώς νέες υποδομές. Όπως λένε αρμόδιες πηγές, «αυτό δεν είναι πολιτική απόφαση – είναι απόφαση της αγοράς».